دکتر محمد اسماعیل رضوانی

محمد اسماعیل رضوانی

دکتر محمد اسماعیل رضوانی (پدر تاریخ معاصر ایران):

محمد اسماعیل رضوانی از مفاخر تاریخ نگاری عصر حاضر و از پژوهشگران بلند آوازه و نامبردار ایران است. وی به سال ۱۳۰۰ هـ .ش در روستای خراشاد در خانواده­ای روحانی چشم به جهان گشود. تحصیلاتش را در شش سالگی با رفتن به مکتبخانه­ی زادگاهش آغاز کرد. وی در هشت سالگی به مدرسه­ی طلاب بیرجند رفت. اما پس از اندک زمانی آنجا را ترک گفت و به تحصیل در مدارس رسمی پرداخت. بعد از گرفتن دیپلم (۱۳۲۲ خورشیدی) و استخدام در وزارت فرهنگ، به سمت مدیر دبیرستان دقیقی خراشاد منصوب گردید. پس از گذشت سه سال به بیرجند مراجعت کرد و در دبیرستان شوکتی مشغول خدمت شد. این زمان نیز بیش از سه سال طول نکشید؛ او برای ادامه­ی تحصیل راهی تهران شد و دوره­های لیسانس و فوق لیسانس و دکتری را طی کرد (نقوی، ۱۳۷۲: ۲۵۸-۲۵۹). سرانجام دکتر رضوانی در دانشکده­ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران به تدریس در رشته­ی تاریخ اشتغال ورزید و به درجه­ی استادی نایل آمد (بهنیا،۱۳۸۱: ۶۰۵).

خدمات و آثار فرهنگی

از یادگارهای ارزنده­ی دکتر رضوانی، کتابخانه و مجموعه­ی غنی روزنامه و مجلات قدیمی اوست. گوشه­ ای از حیات علمی و فرهنگی او بود. گزیده­ای از آثار او عبارتند از:

– رساله ی دکتری تحت عنوان: «علل انقلاب مشروطیت در ایران»؛ – « انقلاب مشروطیت در ایران» – «زمینی که بر روی آن زندگی می­کنیم» – «تعلیقات نامه­ی تنسر به همراهی استاد مجتبی مینوی» – «سفرنامه­ی ظهیرالدولههمراه مظفرالدین شاه به فرنگستان» – «تاریخ منتظم ناصری»۳ جلد (تصحیح)؛ دکتر رضوانی علاقه مفرطی به خرید و جمع آوری کتب خطی و نشریات دوره­ی قاجاریه داشت که آن­ها را به سختی در طول زمان جمع آوری کرده بود. کتابخانه­ی اختصاصی تاریخ و جغرافیا او مرجع بسیار گرانبها و ارزشمندی برای تمام پژوهشگران از استاد گرفته تا دانشجو بود.

دیگر مشاهیر